Kalem İşi Nedir? Nasıl Yapılır?

Geleneksel el sanatlarından kalemişi sanatı mimari eserlerimizde bolca kullanılmış olan görsel bir sanattır. Köşk, saray, türbe, cami vb. Dini ve sivil mimaride, tavan, kubbe, duvar vb. Yerleri süslemek maksadıyla, taş, bez, sıva, ahşap ve deri gibi yüzeylerin üzerine renkli boyalar ve kimi zaman de altın varak kullanılarak, fırçalar ile yapılan süslemeye kalemişi ya da kalemkâri, bu işi yapan sanatkâra ise Kalemkâr ya da Nakkaş denilmektedir.

Kalemişi sanatı, mimari eserlerimizin iç ve dış mekanlarında, tonoz, kubbe, tavan, duvar, pandantif vb. Bölümlerinde, ahşap, sıva, alçı, tuval bezi, deri, mermer ve taş, seramik, metal ve cam yüzeylerde uygulanmaktadır.


1.Yerinde mevcut olan ya da restorasyon projesinde öngörülen desenler 1/1 olarak eskiz kağıdına çizilir. Restorasyon başlangıcında öncelikle mevcut ve araştırma raspası sonucu ortaya çıkarılmış desenlerin asetat ya da eskiz kağıdı ile kopyaları alınır. Bu işleme kopyalama ya da desen alma adı verilir. Desen kopyaları alındıktan sonra diğer bir kağıt üstünde desenler düzeltilir.

2. Eskiz kağıdına çizilen desenler strafor ya da keçe, halı vb. Bir malzeme üzerine konularak desen çizgileri üstünden iğne ile delinerek desen kağıdı hazırlanır. Çok miktarda kullanılacak olan desenlerde delme öncesi eskiz kağıtları üst üste konularak aynı anda birden çok delme işlemi yapılabilir.


3. Daha önceden hazırlanmış olan ezilerek ince elekten geçirilmiş meşe odunu kömürü, çorap vb. Bez içine konularak avuç içerisine sığacak büyüklükte top haline getirilir.


4. Kalemişi yapılacak duvar ya da tavan yüzeyinde taksimat yapılarak desenin oturacağı alan belirlenir. Taksimat alma işinde metre, lazer ya da su terazisi, çırpı ipi gibi aletler kullanılır.


5. Delinerek hazırlanmış eskiz kağıdı, taksimatı alınarak yeri işaretlenmiş olan duvar yüzeyine konulur. Büyük desenlerde 2 ya da daha fazla kişi tarafından desen kağıdı yüzeye tutularak tozlama işlemi yapılmalıdır.


6. İçerisinde kömür tozu bulunan bez ile kağıt yüzeyine hafif darbeler ile vurularak ya da sürtülerek tozlama işlemi yapılır ve kömür tozunun iğne deliklerinden kalemişi yapılacak olan zemine geçmesi sağlanır.


7. Desen üstünde uygulaması yapılacak sulu ya da yağlı boyaların renk tonları hazırlanır. Mevcutta orjinal motifler varsa orjinal renklere sadık kalınacak şekilde ve bir ton açık olacak şekilde renk hazırlanmalıdır. Kullanılacak olan boyaların kıvamı fırçayı rahatça kullanacak biçimde ne çok sulu ne de koyu olmalıdır.


8. Kalemişi yapımında kullanılan özel resim fırçaları ile duvar yüzeyine tozlanmış desen üstünde renklendirme çalışmasına başlanır. Klasik kalemişlerinde boyama işlerinde çizgilerin etrafından yapılan ilk boyamaya kestirme, geniş alanların boyanmasına dolgu, motiflerin kenar çizgilerinin daha koyu bir renk ile çizilmesine ise tahrir ya da kontur adı verilir. Barok kalemişlerinde zemin boyasından sonra önce gölge renkleri daha sonra ışık renkleri yapılır.


9. Desen üstünde uygulanması gerekli olan zemin, tahrir, gölge ve ışık renkleri boyanarak son kontroller yapılır ve var ise rütuş işleri ile desen tamamlanır.


10. Yüzeydeki boyalar bütünüyle kuruduktan sonra yüzeyde kalan tozlama izleri kuru bir biçimde fırça ya da bez yardımıyla silinir.

©2020, BaretsizAdam tarafından Wix.com ile kurulmuştur.